Vipera berus bosniensis

U Hrvatskoj postoje tri odvojene populacije riđovke.

Nizinska populacija Vipera berus bosniensis naseljava nizinske poplavne ravnice Save, Drave i Dunava, te dolazi uglavnom do nadmorske visine od 400m. Većim udjelom dominiraju  jedinke sa klasičnom cik-cak prugom duž leđa, no česte su i potpuno crne jedinke.

Ova svojta naseljava ili je nekad naseljavala čitav nizinski dio Hrvatske, no njezino je stanište sustavno uništavano i pretvarano u obradive površine te je njezin današnji status potpuno nepoznat. Upravo zbog takvog intenzivnog uništavanja staništa riđovka je gotovo nestala u mnogim zemljama (Njemačka, Mađarska).

Smatramo da bi istraživanje statusa ove nizinske populacije trebalo biti trenutni prioritet, te da bi bilo dobro revidirati regionalnu kategoriju ugroženosti.

Predložena regionalna kategorija ugroženosti: Near Threatened (NT).

V. berus, glava sa boka (ilustracija M. Dolenc)

V. berus, glava sa boka (ilustracija M. Dolenc)

Planinska populacija Vipera berus bosniensis naseljava samo visokoplaninska staništa između 1500 i 1900 m n.v. u području Dinare i Troglava, te možda Kamešnice. Ta staništa karakterizirana su krševitim suhim travnjacima i planinskim rudinama dinaridskog tipa. Ova se populacija posebno istiće karakterističnim uzorkom sa razlomljenim poprečnim prugama. Crne jedinke nisu poznate.

Ove visoko planinske populacije dolaze zajedno (vjerojatno u sintropičnom odnosu) sa V. ursinii macrops, a mozda i V. ammodytes ammodytes.

Vipera berus ssp. berus

Jedinke planinske populacije riđovki iz Gorskog kotara vrlo vjerojatno pripadaju podvrsti V. berus ssp. berus. Ova tvrdnja bazira se na kontinuiranoj povezanosti ove populacije sa populacijama iz Slovenije (V. b. berus). No ova tvrdnja još nije potvrđena niti morfološkim niti genetičkim analizama.

Ovdije takodjer dominiraju jedinke sa karakterističnim cik-cak uzorkom, no javljaju se i potpuno crne jedinke.

Naseljavaju travnata i šumovita vlažna planinska staništa uglavnom između 900 i 1600m sa karakterističnom prijelazno alpskom klimom. Preferira vlažnija staništa kao i Zootoca vivipara koja se redovito nalazi na istim lokalitetima.

U našu analizu rasprostranjenja riđovke uvršteno je 46 starih literaturnih nalaza (Lončar 2005.) i 14 novih još neobjavljenih nalaza. Ovako mali broj poznatih nalaza najbolje pokazuje koliko je slabo naše poznavanje zmija otrovnica u Hrvatskoj.

Distribucija V. berus u Hrvatskoj